Raport ING – EEC: Jak wzmocnić potencjał polskich firm

Biznes wobec presji demograficznej i globalnej konkurencji

5. edycja raportu ING - EEC skupia się na kluczowym pytaniu: jak wzmocnić potencjał rozwoju polskich firm w kontekście daleko idących zmian demograficznych i pod silną presją zagranicznej konkurencji.

Raport, który powstał na podstawie ustrukturyzowanych wywiadów z 30 przedstawicielami wiodących firm oraz organizacji branżowych, zaprezentowali ekonomiści ING:

• Rafał Benecki, Dyrektor Biura Analiz Makroekonomicznych w ING Banku Śląskim;
• Leszek Kąsek, Starszy Ekonomista w Biurze Analiz Makroekonomicznych w ING Banku Śląskim.

Z raportu wynika, ze polskie firmy pozostają bardzo odporne na presję czy wstrząsy i elastycznie dostosowują się do nowych warunków. W reakcji na niekorzystne trendy demograficzne i niedobory pracowników, skutecznie pozyskują pracowników zagranicznych, zarządzają rozwojem własnych pracowników i inwestują w technologie. Wciąż widać jednak przestrzeń dla większych inwestycji, także poprzez skalowanie działalności i ekspansję międzynarodową, i większe wykorzystanie finansowania zewnętrznego. Dzielnie stawiają czoła globalnej rywalizacji, choć konkurencję z chińskimi firmami postrzegają jako nierówną i domagają się ochrony. Oczekują korekty polityk unijnych (firmy wciąż narzekają na przeregulowanie, asymetryczną politykę klimatyczną) i preferencji w ramach tzw. local content.

Ekonomiści zauważają, że polski model wzrostu gospodarczego musi w większym stopniu polegać na inwestycjach i innowacjach, a nie pracy, która przestała być łatwo dostępna i tania. Potrzebne jest większe otwarcie na finansowanie zewnętrzne (polskie firmy relatywnie mało inwestują, a dużo oszczędzają), w odróżnieniu od sektora finansów publicznych (który relatywnie dużo wydaje i boryka się nadmiernym deficytem).

Główne wnioski z badania

• Dwa niekorzystne, długofalowe czynniki strukturalne – demografia i konkurencja globalna. Choć dziś uwagę firm absorbuje szok naftowy i niepewność geopolityczna, to na potencjał ich rozwoju niekorzystnie wpływają pogarszająca się demografia i ograniczona podaż pracy oraz rosnąca presja konkurencji globalnej, głównie w przemyśle i przed wszystkim z Chin.
• Kreatywna reakcja firm na trendy demograficzne i ograniczoną podaż pracy. Cieszy, że przedsiębiorstwa w naszym kraju przeszły z postawy defensywnej do kreatywnej. Polskie firmy wydają się nadmiernie kreatywne w utrzymaniu statusu quo, jakim jest model wzrostu oparty na taniej pracy i potrafią ściągnąć pracowników nawet z Ameryki Południowej. Jednocześnie wykazują nadmierną ostrożność w decyzjach inwestycyjnych i dystans do finansowania zewnętrznego. To zaś utrwala ich niską innowacyjność a także stanowi barierę w ekspansji.
• Kluczowym sposobem na wzrost produktywności są inwestycje w technologie. Pod tym względem badanie przynosi pesymistyczne wnioski, np. robotyzacja spowolniła, a pod względem adaptacji technologii AI polski biznes jest w końcu unijnych statystyk. Podobnie jak w porównaniach dotyczących innowacyjności czy korzystania z finansowania zewnętrznego.
• Nierówna konkurencja z Chinami i postulaty wsparcia ze strony UE i polityk krajowych. Chińska konkurencja zaskoczyła polskie firmy tempem wpływu na rynki, zasięgiem i jakością. Azjatyckie podmioty konkurują już produktem gotowym i w niektórych sektorach ich udział w rynku unijnym jest bardzo wysoki (AGD, ponad 50%). Niektóre polskie firmy potrafią wytrzymać presje konkurencyjną. Nową niszą, gdzie azjatycka konkurencja nie działa, jest obronność albo cyberbezpieczeństwo. Krytyka nadmiaru regulacji unijnych w naszych przedsiębiorstwach idzie jednak w parze z zauważaniem zalet przyjęcia euro i związanych z nim niższym poziomem stóp procentowych i mniejszym ryzykiem walutowym.
• Do skalowania działalności, także przez umiędzynarodowienie, zniechęcają polityki unijne i krajowe, wspierające głównie firmy MŚP. Regulacje i instrumenty publiczne powinny promować nie tylko firmy małe czy średnie, ale także duże. To pozwoli zmieniać obecną strukturę z ponadprzeciętnie dużym udziałem MŚP. W raporcie pokazujemy przykłady firm, które zdecydowały się na zmniejszenie skali działalności, żeby zachować status firmy MŚP.
• W poszukiwaniu złotego środka: między zyskiem a ryzykiem w wykorzystaniu finansowania zewnętrznego dla rozwoju firm. Pod względem wskaźników makroekonomicznych jesteśmy już gospodarką rozwiniętą, natomiast w zachowaniach dotyczących finansowania polski biznes wykazuje bardzo ostrożne podejście charakterystyczne dla gospodarek wschodzących i nadmierną awersję do ryzyka, które może być częściowo zarządzalne.

O badaniu i raporcie

Raport powstał na podstawie pogłębionych wywiadów z 30 menedżerami, liderami biznesu w Polsce oraz przedstawicielami wybranych organizacji branżowych, w połączeniu z analizą makroekonomiczną i sektorową ekonomistów ING Banku Śląskiego. Dziennikarze portali Grupy PTWP przeprowadzili rozmowy w I kwartale br. – na podstawie ramowego kwestionariusza opracowanego we współpracy z ING Bankiem Śląskim. Pełne wywiady są dostępne w otwartej formule w portalu WNP.PL – poprzez linki zamieszczone w części „Nasi rozmówcy” na końcu raportu.

Wspólny projekt ING Banku Śląskiego i Europejskiego Kongresu Gospodarczego (EEC) został zrealizowany piąty raz z rzędu.

Raport został opublikowany 23 kwietnia br., podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

Raport dostępny tu: Raport ING-EEC: Jak wzmocnić potencjał polskich firm. Biznes wobec presji demograficznej i globalnej konkurencji. | Serwis Ekonomiczny ING